Quercetin Nedir?

Quercetin, flavonoidler adı verilen bir grup bitki bileşiğine ait bir pigmenttir. Flavonoidler şu durumlarda bulunur:

  • sebzeler
  • meyve
  • taneler
  • Çay
  • şarap

Kalp hastalığı, kanser ve dejeneratif beyin bozuklukları risklerinin azalması da dahil olmak üzere çeşitli sağlık yararları ile ilişkilendirilmiştir.(1,2)

Quercetin gibi flavonoidlerin faydalı etkileri, vücudunuzda antioksidan olarak işlev görme yeteneklerinden kaynaklanmaktadır (3)

Antioksidanlar, serbest radikallere bağlanabilen ve onları nötralize edebilen bileşiklerdir.

Serbest radikaller, seviyeleri çok yükseldiğinde hücresel hasara neden olabilecek kararsız moleküllerdir.

Serbest radikallerin neden olduğu hasar, kanser, kalp hastalığı ve diyabet dahil olmak üzere çok sayıda kronik durumla ilişkilendirilmiştir (4)

Quercetin, diyette en bol bulunan flavonoiddir. Ortalama bir insanın çeşitli besin kaynakları aracılığıyla günde 10-100 mg tükettiği tahmin edilmektedir (5)

Yaygın olarak quercetin içeren yiyecekler arasında soğan, elma, üzüm, çilek, brokoli, turunçgillerkiraz, yeşil çay, kahve, kırmızı şarap ve kapari bulunur (5)

Quercetin’in sağlık yararları

Araştırmalar, quercetin’in antioksidan özelliklerini çeşitli potansiyel sağlık yararlarına bağlamıştır. İşte bilime dayalı en önemli avantajlarından bazıları.

Enflamasyonu azaltabilir
Serbest radikaller, hücrelerinize zarar vermekten daha fazlasını yapabilir.

Araştırmalar, yüksek seviyelerde serbest radikallerin iltihaplanmayı teşvik eden genleri etkinleştirmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle, yüksek seviyelerde serbest radikaller, iltihaplı tepkinin artmasına neden olabilir (3)

Vücudunuzun enfeksiyonları iyileştirmesine ve savaşmasına yardımcı olmak için biraz iltihaplanma gerekli olsa da, kronik iltihaplanma, kalp ve böbrek hastalıklarının yanı sıra belirli kanserler de dahil olmak üzere sağlık sorunlarıyla bağlantılıdır. (6)

Araştırmalar, quercetin’in iltihabı azaltmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Test tüpü çalışmalarında, quercetin, tümör nekroz faktörü alfa (TNFa) ve interlökin-6 (IL-6) molekülleri dahil olmak üzere insan hücrelerinde inflamasyon belirteçlerini azaltmıştır (7,8)

Romatoid artritli 50 kadında, 8 haftalık bir çalışmada, 500 mg quercetin alan katılımcıların sabahın erken saatlerinde kas sertliği, sabah ağrısını ve aktivite sonrası ağrıyı önemli ölçüde azalttığını gözlemledi. (9)

Ayrıca plasebo alanlara kıyasla TNFα gibi inflamasyon belirteçlerinde azalma vardı.(9)

Alerji semptomlarını hafifletebilir

Quercetin’in potansiyel anti-enflamatuar özellikleri, alerji semptomlarında rahatlama sağlayabilir.

Test tüpü ve hayvan çalışmaları, iltihaplanmaya karışan enzimleri bloke edebileceğini ve histamin gibi iltihaplanmayı teşvik eden kimyasalları baskılayabileceğini buldu.(10,11,12)

Örneğin, bir çalışma, quercetin takviyeleri almanın farelerde fıstıkla ilişkili anafilaktik reaksiyonları bastırdığını gösterdi (13)

Antikanser etkileri olabilir

Quercetin antioksidan özelliklere sahip olduğundan kanserle mücadele özelliklerine sahip olabilir (14)

Test tüpü ve hayvan çalışmaları sonucunda, quercetin’in prostat kanseri hücrelerinde hücre büyümesini baskıladığı ve hücre ölümüne neden olduğu bulundu. (15)

Diğer test tüpü ve hayvan çalışmalarında, bileşiğin karaciğer, akciğer, meme, mesane, kan, kolon, yumurtalık, lenfoid ve adrenal kanser hücrelerinde benzer etkilere sahip olduğunu gözlemlendi.(16, 17,18,19)

Kronik beyin bozuklukları riskinizi azaltabilir

Araştırmalar, quercetin’in antioksidan özelliklerinin, Alzheimer hastalığı ve bunama gibi dejeneratif beyin bozukluklarına karşı korunmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.(20)

Bir çalışmada, Alzheimer hastalığı olan farelere 3 ay boyunca 2 günde bir quercetin enjeksiyonları yapıldı.
Çalışmanın sonunda, enjeksiyonlar bazı Alzheimer belirtecini tersine çevirdi ve fareler öğrenme testlerinde çok daha iyi performans gösterdi (21)

Farelerde yapılan başka bir çalışmada, quercetin açısından zengin bir diyet, Alzheimer hastalığının belirteçlerini azalttı ve durumun erken ve orta aşamalarında beyin fonksiyonunu iyileştirdi.

Bununla birlikte, diyetin orta-geç evre Alzheimer olan hayvanlar üzerinde çok az etkisi oldu veya hiç etkisi olmadı. (22)

Kahve, daha düşük Alzheimer hastalığı riski ile bağlantılı olan popüler bir içecektir.

Aslında araştırmalar, kahvede bu hastalığa karşı potansiyel koruyucu etkilerinden sorumlu olan birincil bileşiğin kafein değil quercetin olduğunu göstermektedir. (23)

Kan basıncını düşürebilir

Yüksek tansiyon, her 3 Amerikalı yetişkinden 1’ini etkiler. Amerika Birleşik Devletleri’nde önde gelen ölüm nedeni olan kalp hastalığı riskinizi artırır.(24)

Araştırmalar, quercetin’in kan basıncı seviyelerini düşürmeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Test tüpü çalışmalarında, bileşiğin kan damarları üzerinde rahatlatıcı bir etkisi olduğu görülmüştür. (25,26)

Yüksek tansiyonu olan farelere 5 hafta boyunca quercetin verildiğinde, sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri (üst ve alt sayılar) sırasıyla ortalama % 18 ve % 23 azalmıştır. (27)

Benzer şekilde, 580 kişide yapılan 9 insan çalışması sonucunda, günlük olarak 500 mg’dan fazla quercetin almanın, sistolik ve diyastolik kan basıncını sırasıyla ortalama 5,8 mm Hg ve 2,6 mm Hg düşürdüğünü bulunmuştur. (28)

Diğer potansiyel faydalar

  • Yaşlanmayla mücadeleye yardımcı olabilir. 
    Test tüpü ve hayvan araştırmaları, quercetin’in yaşlanan hücreleri canlandırmaya veya ortadan kaldırmaya ve yaşlanma belirteçlerini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir.(29,30,31)
  • Egzersiz performansına yardımcı olabilir. 
    Yapılan insan çalışmalarından, quercetin almanın dayanıklılık egzersiz performansını biraz artırabileceğini buldu.(32)
  • Kan şekeri kontrolüne yardımcı olabilir. 
    İnsan ve hayvan çalışmaları, quercetinin açlık kan şekeri seviyelerini düşürebileceğini ve diyabet komplikasyonlarına karşı koruma sağlayabileceğini göstermektedir. (33,34,35)

Gıda kaynakları ve dozajı

Quercetin, birçok bitki bazlı gıdada, özellikle dış tabakada veya kabukta doğal olarak bulunur (36,37)

  • kapari
  • biber – sarı ve yeşil
  • soğan – kırmızı ve beyaz
  • arpacık
  • kuşkonmaz – pişmiş
  • kirazlar
  • domates
  • kırmızı elmalar
  • kırmızı üzüm
  • Brokoli
  • süs lahanası
  • kırmızı yapraklı marul
  • meyveler – kızılcık, yaban mersini ve ahududu gibi her tür
  • çay – yeşil ve siyah

Gıdalardaki quercetin miktarının, gıdanın yetiştirildiği koşullara bağlı olabileceğini unutmayın.

Örneğin, bir çalışmada, organik domateslerin geleneksel olarak yetiştirilenlerden
% 79’a kadar daha fazla quercetin içerdiği görülmektedir. (38)

Bununla birlikte, diğer çalışmalar, tarım yönteminden bağımsız olarak çeşitli domates türlerindeki quercetin içeriği arasındaki farklılıklara işaret etmektedir. (39)

Kaynaklar:

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28620474/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25272572/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18417116/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23675073/
  5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18827577/
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23044824/
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20943792/
  8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27294919/
  9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27710596/
  10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27187333/
  11. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18187018/
  12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21625024/
  13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20548131/
  14. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19149749/
  15. https://www.spandidos-publications.com/or/33/6/2659
  16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28677813/
  17. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28264020/
  18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24223637/
  19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27186419/
  20. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26904161/
  21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25666032/
  22. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29736217/
  23. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27479153/
  24. https://www.cdc.gov/bloodpressure/facts.htm?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fdhdsp%2Fdata_statistics%2Ffact_sheets%2Ffs_bloodpressure.htm
  25. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12065701/
  26. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8919657/
  27. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11325801/
  28. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27405810/
  29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29988130/
  30. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28966753/
  31. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29737207/
  32. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21606866/
  33. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30848564/
  34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30551359/
  35. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30735748/
  36. https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/80400525/Data/Flav/Flav_R03-1.pdf
  37.  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26393898/
  38. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17590007/
  39. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17032035/

Bir cevap yazın