Demir Eksikliğinin 10 Belirtisi

Demir eksikliği, vücutta yeterli demir minerali olmadığında ortaya çıkar. Bu anormal derecede düşük kırmızı kan hücrelerine yol açar.

Bunun nedeni, kırmızı kan hücrelerinde vücutta oksijen taşımalarını sağlayan bir protein olan hemoglobini yapmak için demire ihtiyaç duyulmasıdır.

Vücudunuzda yeterli hemoglobin yoksa, dokularınız ve kaslarınız yeterli oksijen almaz ve etkili bir şekilde çalışamaz. Bu, anemi denen bir duruma yol açar.

Farklı anemi türleri olmasına rağmen, demir eksikliği anemisi dünya çapında en yaygın olanıdır (1)

Demir eksikliğinin yaygın nedenleri arasında zayıf beslenme veya kısıtlayıcı diyetler nedeniyle yetersiz demir alımı, iltihaplı bağırsak hastalığı, hamilelik sırasında artan gereksinimler ve ağır dönemler veya iç kanama yoluyla kan kaybı yer alır.

Nedeni ne olursa olsun, demir eksikliği yaşam kalitenizi etkileyebilecek hastalık hali, konsantrasyon eksikliği ve iş üretkenliğinizi engelleyen rahatsız edici semptomlara neden olabilir.  (2)

Demir eksikliğinin belirti ve semptomları aneminin şiddetine, ne kadar hızlı geliştiğine, yaşınıza ve mevcut sağlık durumuna göre değişir. Bazı durumlarda, insanlar hiçbir belirti yaşamaz.

demir eksikliğinin en yaygın 10 belirtisi

1. Yorgunluk

Çok yorgun hissetmek, demir eksikliğinin en yaygın semptomlarından biridir ve eksikliği olanların yarısından fazlasını etkiler (3,4)

Bunun nedeni, vücudunuzun kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin adı verilen bir proteini yapmak için demire ihtiyacı olmasıdır. Hemoglobin, vücutta oksijen taşınmasına yardımcı olur.

Vücudunuz yeterli hemoglobine sahip olmadığında, dokularınıza ve kaslarınıza daha az oksijen ulaşarak onları enerjiden mahrum eder. Ayrıca, vücudunuzda oksijen bakımından zengin kanı daha fazla hareket ettirmek için kalbinizin daha fazla çalışması gerekir, bu da sizi yorabilir (1)

Yorgunluk genellikle yoğun, modern bir yaşamın normal bir parçası olarak kabul edildiğinden, demir eksikliğini tek başına bu semptomla teşhis etmek zordur.

Bununla birlikte, demir eksikliği olan birçok insan, iş yerinde zayıflık, huysuzluk, konsantrasyon güçlüğü veya düşük üretkenliğin yanı sıra düşük enerji yaşar

2.Solukluk

Soluk ten rengi demir eksikliğinin diğer yaygın belirtileridir (567)

Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin kana kırmızı rengini verir, bu nedenle demir eksikliği sırasındaki düşük seviyeler kanı daha az kırmızı yapar. Bu nedenle demir eksikliği olan kişilerde cilt sağlıklı, pembe rengini kaybedebilir.

Demir eksikliği olan kişilerde bu solgunluk vücudun her yerinde görülebileceği gibi yüz, diş etleri, dudak içi veya alt göz kapakları ve hatta tırnaklar gibi tek bir bölgeyle sınırlı olabilir (8)

Bu genellikle doktorların demir eksikliği belirtisi olarak arayacağı ilk şeylerden biridir. Ancak kan testi ile doğrulanmalıdır (6)

Solukluk daha çok orta veya şiddetli anemi vakalarında görülür (9)

Alt göz kapağınızı aşağı çekerseniz, iç katman canlı kırmızı renkte olmalıdır. Çok soluk pembe veya sarı renkteyse bu demir eksikliğiniz olduğunu gösterebilir.

3.Nefes Darlığı

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinizin vücutta oksijen taşımasını sağlar.

Demir eksikliği sırasında vücudunuzda hemoglobin azaldığında, oksijen seviyeleri de düşük olacaktır. Bu, kaslarınızın yürüme gibi normal aktiviteler için yeterli oksijen almayacağı anlamına gelir (10)

Sonuç olarak, vücudunuz daha fazla oksijen almaya çalıştıkça nefes alma hızınız artacaktır. Bu nedenle nefes darlığı sık görülen bir semptomdur (4)

Kendinizi yürüme, merdiven çıkma veya egzersiz gibi kolay bulduğunuz normal, günlük görevleri yaparken nefessiz kalıyorsanız, demir eksikliği suçlanabilir.

4. Baş Ağrısı ve Baş Dönmesi

Demir eksikliği diğerlerine göre daha az yaygın gibi görünmekle beraber demir eksikliği baş ağrısı veya baş dönmesi (4) (11) neden olur.

Demir eksikliğinde, kırmızı kan hücrelerindeki düşük hemoglobin seviyeleri beyne yeterli oksijenin ulaşamayacağı anlamına gelir. Sonuç olarak beyindeki kan damarları şişerek basınç ve baş ağrısına neden olabilir (12)

Baş ağrısının birçok nedeni olmasına rağmen, sık görülen, tekrarlayan baş ağrıları ve baş dönmesi demir eksikliğinin bir işareti olabilir.

5.Kalp Çarpıntısı

Kalp çarpıntısı demir eksikliği anemisinin başka bir belirtisi olabilir.
Hemoglobin, vücutta oksijenin taşınmasına yardımcı olan kırmızı kan hücrelerindeki proteindir.
Demir eksikliğinde, düşük hemoglobin seviyeleri, kalbin oksijen taşımak için daha fazla çalışması gerektiği anlamına gelir.
Bu, düzensiz kalp atışlarına veya kalbinizin anormal derecede hızlı attığı hissine (4,13)

Aşırı durumlarda, kalp büyümesine, kalp hırıltısına veya kalp yetmezliğine (4)
Neden olur. Bu semptomlar çok daha az yaygın olma eğilimindedir. 

Bu tür belirtiler için uzun süre demir eksikliğinden muzdarip olmanız gerekir.

6.Kuru ve Yıpranmış Saç ve Cilt

Kuru ve hasar görmüş cilt ve saçlar demir eksikliğinin belirtileri olabilir (4)

Bunun nedeni, vücudunuzda demir eksikliği olduğunda, sınırlı oksijeni organlar ve diğer vücut dokuları gibi daha önemli işlevlere yönlendirmesidir.

Deri ve saç oksijenden yoksun kaldığında kuruyabilir ve zayıflayabilir.
Daha ciddi demir eksikliği vakaları saç dökülmesine bağlanmıştır (14,15)

Günlük yıkama ve fırçalama sırasında bazı saçların dökülmesi tamamen normaldir, ancak normalden çok daha fazla ise bu demir eksikliğinden kaynaklanıyor olabilir.

7. Dil ve Ağızda Şişlik ve Ağrı

Bazen ağzınızın içine ya da çevresine bakmak size demir eksikliği anemisinden muzdarip olup olmadığınızı gösterebilir.

Belirtiler arasında dilinizin şişmesi, iltihaplanması, solması veya tuhaf bir şekilde pürüzsüz hale gelmesine neden olabilir. (16)

Demir eksikliğindeki düşük hemoglobin, dilin soluk olmasına neden olurken, düşük miyoglobin seviyeleri ağrılı, pürüzsüz ve şişmesine neden olabilir.

Miyoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve dili oluşturan kas gibi kaslarınızı destekleyen bir proteindir (16)

Demir eksikliği ayrıca ağız kuruluğu, ağız kenarlarında kırmızı çatlaklar veya ağız ülserlerine neden olur. (17)

8. Huzursuz Bacaklar

Demir eksikliği huzursuz bacak sendromuyla ilişkilendirilmiştir (18)

Huzursuz bacak sendromu, bacaklarınızı dinlenirken hareket ettirmek için güçlü bir dürtüdür. Ayrıca ayaklarda ve bacaklarda rahatsız edici ve garip sallama veya kaşıntılı hislere neden olabilir.

Genellikle geceleri daha kötüdür, yani hastalar çok fazla uyumakta zorlanabilir.

Huzursuz bacak sendromunun nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır.

Bununla birlikte, huzursuz bacak sendromu olan kişilerin % 25’inin demir eksikliği anemisine sahip olduğu düşünülmektedir ve demir seviyeleri ne kadar düşükse semptomlar o kadar kötüdür (19)

9. Kırılgan veya Kaşık Biçimli Tırnaklar

Demir eksikliğinin çok daha az yaygın bir belirtisi, koilonychia (koilonychia) adı verilen, kırılgan veya kaşık şeklindeki tırnaklardır. (8,20)

Bu genellikle kolayca kırılan ve çatlayan kırılgan tırnaklarla başlar.

Demir eksikliğinin ilerleyen aşamalarında, tırnakların orta kısmının ve kenarlarının bir kaşık gibi yuvarlak bir görünüm vermek için kaldırıldığı yerde kaşık şeklinde tırnaklar oluşabilir.

Bununla birlikte, bu nadir bir yan etkidir ve genellikle sadece ağır demir eksikliği anemisi vakalarında görülür.

10. Diğer Belirtiler

Demirinizin düşük olabileceğine dair belirtiler de vardır. Bunlar daha az yaygındır ve demir eksikliği dışındaki birçok durumla bağlantılı olabilir.

Demir eksikliği anemisinin diğer belirtileri şunlardır:

  • Garip istekler: Garip yiyecekler veya gıda dışı ürünler için duyulan özlem, “pika” olarak adlandırılır. Genellikle buz, kil, kir, tebeşir veya kağıt yeme isteklerini içerir ve demir eksikliğinin bir işareti olabilir. Hamilelik sırasında da ortaya çıkabilir (21)
  • Endişeli hissetmek: Demir eksikliğinde vücut dokularının kullanabileceği oksijen eksikliği kaygı duygularına neden olabilir. Bununla birlikte, bu, demir seviyeleri düzeltildikçe iyileşme veya çözülme eğilimindedir (22)
  • Soğuk eller ve ayaklar: Demir eksikliği, ellere ve ayaklara daha az oksijen gitmesi anlamına gelir. Bazı insanlar genellikle soğuğu daha kolay hissedebilir veya elleri ve ayakları üşümüş olabilir.
  • Daha sık enfeksiyonlar: Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için demir gerektiğinden, demir eksikliği normalden daha fazla hastalığa yakalanmanıza neden olabilir (23)

Demir Eksikliği Olduğunu Düşünürseniz Ne Yapmalısınız?

Demir eksikliği aneminiz olduğunu düşünüyorsanız, aşağıdaki tavsiyeleri dikkate alın.

Doktorunuzla Konuşun

Demir eksikliği belirtileri veya semptomları gösterdiğinizi düşünüyorsanız, doktorunuzu görmek için randevu almalısınız.  Basit bir kan testi, demir eksikliği aneminiz olup olmadığını doğrulayacaktır (3)

Doktorunuz demir eksikliğiniz olduğunu doğrularsa, diyetinizdeki demir alımınızı artırarak veya demir takviyeleri ile destekleyecektir. (4)

Tedavinin temel amacı, hemoglobin seviyelerini normale döndürmek ve demir depolarını yenilemektir.

Demir Bakımından Zengin Gıdalar Tüketin

Doktorunuz demir eksikliğinizin diyetinizdeki demir eksikliğinden kaynaklanabileceğini düşünüyorsa, daha fazla demir açısından zengin yiyecekler tüketmeyi düşünün, örneğin:

  • Kırmızı et ve kümes hayvanları
  • Ispanak ve lahana gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler
  • Kuru üzüm ve kayısı gibi kuru meyveler
  • Bezelye, fasulye ve diğer bakliyat
  • Deniz ürünleri
  • Demir takviyeli gıdalar
  • Tohumlar ve fındık

Demir Emiliminizi Arttırmaya Yardımcı Olun

C vitamini almak vücudunuzun demiri daha iyi emmesine yardımcı olacaktır. (24)

Büyük miktarlarda tüketildiğinde demir emilimini engelleyebilecek bazı gıdalardan uzak durmak gerekir. Bunlar arasında çay, kahve, süt ürünleri ve tam tahıllı tahıllar gibi kalsiyum içeriği yüksek yiyecekler bulunur.

Demir Takviyesi Alın

Tek başına diyet yoluyla demir seviyenizi geri kazanamazsanız. Demir takviyesi almanın bazı hoş olmayan yan etkileri olabilir.

Bunlar mide ağrısı, kabızlık veya ishal, mide ekşimesi, mide bulantısı ve siyah dışkılamaktır. Ancak, bu yan etkiler genellikle zamanla azalır ve aldığınız demir dozuna bağlıdır.

Kaynaklar;

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25946282/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11160598/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24814598/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26314490/
  5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15185590/
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1497067/
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20049324/
  8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20620759/
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2797134/
  10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3999603/
  11. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21830449/
  12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26700907/
  13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22324263/
  14. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16635664/
  15. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10565636/
  16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24388269/
  17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1071433/
  18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12913188/
  19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19230757/
  20. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1764360/
  21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2106702/
  22. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1540447/
  23. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2571445/
  24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20200263/

Bir cevap yazın